Leuvense Economische Standpunten - Beleidsoriënterende studies en essays

2022 - 193: Moeten ouders huiswerk krijgen? Ouderbetrokkenheid in het onderwijs

21 juni 2022, door Kristof De Witte & Joana Elisa Maldonado

Ouderbetrokkenheid kan een antwoord vormen op de toenemende verwachtingen voor het onderwijs, de dalende leerprestaties, en het opkomende schaduwonderwijs.
We observeren positieve effecten van het stimuleren van ouderbetrokkenheid.
De via experimenten geteste interventies vonden geen negatieve effecten van ouderbetrokkenheid voor kansarme leerlingen.
Ouderbetrokkenheid in het secundair onderwijs verbetert vooral de vaardigheden van leerlingen, eerder dan de kennis.
Ook ouders leren bij dankzij een gezamenlijk huiswerk.

De “Leuvense Economische Standpunten” worden opgevat als een vrije wetenschappelijke tribune waarin de stafleden van de Faculteit Economie en Bedrijfswetenschappen opiniërende studies en essays publiceren. De opzet bestaat erin om op bevattelijke wijze een reeks van inzichtverhelderende en beleidsoriënterende economische standpunten te brengen.

Schrijf u in

Klik op 'inschrijven' als u voortaan alle Leuvens Economische Standpunten in uw mailbox wenst te ontvangen

Inschrijven

Contact

Reacties op de Leuvens Economische Standpunten zijn altijd welkom via economics@kuleuven.be.

Vorige Standpunten?

Lager op deze pagina staan de meest recente publicaties. In ons archief leest u de Leuvens Economische Standpunten die verschenen zijn tussen 2014 en 2018.

Recente Leuvense economische standpunten

2022 - 192: We zitten allemaal in dezelfde storm, maar niet in hetzelfde schuitje

14 maart 2022, door Bart Capéau, André Decoster, Nabil Sheikh Hassan, Jonas Vanderkelen, Toon Vanheukelom en Stijn Van Houtven

De impact van de toename in gas- en elektriciteitsprijzen verschilt sterk over huishoudens heen en hangt in grote mate af van het verbruik en het contracttype.
De omvang van de prijsschok neemt toe met het huishoudinkomen. Maar uitgedrukt in termen van het inkomen, is de schok het grootst voor lage inkomens.
Huishoudens met vaste contracten ervaren geen prijsschok zolang hun contract niet afloopt.
De automatische indexering van lonen en uitkeringen is het instrument dat het verlies in koopkracht het sterkst opvangt. Het compenseert echter hoge inkomens meer dan lage inkomens.
Het sociaal tarief en de tijdelijke uitbreiding van de toekenningsvoorwaarden zorgt ervoor dat de meeste huishoudens in de eerste twee inkomensdecielen hun verlies in koopkracht sterk gecompenseerd zien.
De impact van de tijdelijke BTW-verlaging op elektriciteit is beperkt, zeker t.o.v. het effect van de automatische indexering en het sociaal tarief.

2022 - 191: Het lerarentekort als katalysator voor onderwijshervormingen

4 februari 2022, door Kristof De Witte & Kaat Iterbeke

Ondanks de belangrijke rol van leraren staat het beroep in Vlaanderen onder druk.
Het onderwijs volgt de bredere trends in de samenleving.
Dit is zichtbaar in het algemene tekort aan arbeidskrachten, de demografische evolutie, jobmobiliteit, het ziekteverzuim en de dalende inschrijvingen in professionele bachelors.
De aanpak van het lerarentekort kan een katalysator zijn voor een brede en gedragen hervorming van het onderwijs.
Investeringen in infrastructuur, in de werving van nieuwe doelgroepen, lerarenopleidingen, HR-beleid, programmatieregels, digitalisering, en blended onderwijs zijn cruciaal om het lerarentekort te verhelpen.
Diezelfde maatregelen versterken ook de kwaliteit van het onderwijs.

2021 - 190: De effecten van de COVID-19 crisis op leerprestaties en onderwijsongelijkheid een jaar na de langdurige schoolsluitingen

19 oktober 2021, door Kristof De Witte & Letizia Gambi

We onderzoeken hoe de leerprestaties van leerlingen en de ongelijkheid binnen scholen een jaar na de schoolsluitingen veranderd zijn.
Met uitzondering van Mens & Maatschappij zien we in alle leergebieden significante leervertraging voor de getoetste leerinhouden sinds het begin van de pandemie.
In 2021 is de significante leervertraging gestopt voor wiskunde. De toetsscores beginnen voorzichtig te verbeteren voor Wetenschappen & Techniek, en verbeterden significant voor Mens & Maatschappij.
Voor Nederlands (focusgebied begrijpend lezen) is de leervertraging verder toegenomen in 2021.
In 2021 stellen we een lichte (maar niet significante) verbetering van de leerprestaties van de meest kwetsbare leerlingen vast.
De toetsscores voor wiskunde van de best presterende leerlingen op een school zijn in 2021 significant gedaald.
In postcodegebieden met een zomerschool werd de leervertraging zowel voor Nederlands als voor wiskunde gestopt.

2021 - 189: De toekomst van werk: Een analyse van de denkbeelden van verschillende belangengroepen

22 juni 2021, door Nicky Dries

Omdat de toekomst nog niet vastligt en het gevolg zal zijn van collectief gedrag en beslissingen, kan ze het best bestudeerd worden in de vorm van imaginaries (‘denkbeelden’ die verwachtingen structureren en gedrag sturen).
Verschillende groepen in de samenleving hebben vaak verschillende denkbeelden over de toekomst, vanuit hun verschillende belangen en expertise.
Dergelijke denkbeelden worden het best gecapteerd in de vorm van extreme scenario’s die tegenover elkaar afgezet worden om reacties en debat los te weken.
In deze studie vonden we dat beleidsmakers en experts veel meer openstaan voor hoogtechnologische toekomstscenario’s die levenslang leren en samenwerking met robots vereisen dan de doorsnee burger.
Job- en persoonlijkheidskenmerken, zoals risico op automatisering en de persoonlijke relatie tot technologie, waren sterke voorspellers van voorkeuren en angsten rond de toekomst van werk—wat de subjectieve aard van het maken van voorspellingen over de toekomst illustreert.

2021 - 188: Wat weten we over mogelijke gevolgen van de Vlaamse centrale toetsen?

4 mei 2021, door Erwin Ooghe

De publieke rapportering van toetsresultaten op schoolniveau kan leiden tot een toename in responsabilisering van scholen.
De verwachte gevolgen voor de leerlingen zijn, globaal bekeken, eerder mager op vlak van kennis, vaardigheden, en andere relevante uitkomsten.
Ouders reageren op informatie over schoolkwaliteit, wat zich kan vertalen in hogere vastgoedprijzen in de buurt van ‘betere’ scholen.
Scholen passen zich strategisch aan, en dit heeft gewenste maar ook minder gewenste gevolgen.
De publieke rapportering van toetsresultaten op schoolniveau lijkt niet wenselijk, maar de Vlaamse centrale toetsen kunnen wel waardevol zijn in het kader van interne kwaliteitszorg.

2021 - 187: De inkomensschok van het virus, de demper van de welvaartsstaat en de gaten in het vangnet

16 april 2021, door Bart Capéau, André Decoster, Jonas Vanderkelen & Stijn Van Houtven

Meer dan één op drie werknemers leed in 2020 inkomensverlies door tijdelijke werkloosheid of door een terugval in inkomen uit flexi-jobs.
Gemiddeld verloor een getroffen werknemer 15,1% aan bruto jaarinkomen.
De verhoogde uitkeringen brachten dat verlies terug tot een daling van 3,1% in beschikbaar jaarinkomen (of € 858).
Een langdurige terugval op tijdelijke werkloosheid zorgt voor grotere inkomensverliezen, ondanks de bijkomende premie voor langdurig tijdelijk werklozen.
Het gebrek aan sociale bescherming van inkomen verworven onder het flexi-statuut drijft het inkomensverlies fors op.
Voor werknemers die tijdelijk werkloos werden én een flexi-job zagen wegvallen, kan het verlies in beschikbaar inkomen zelfs oplopen tot 30%.

2021 - 186: Het financieel reilen en zeilen van het Belgisch profvoetbal

12 januari 2021, door Stefan Kesenne

De oorzaken van de aanslepende financiële problemen van Belgische voetbalclubs reiken verder dan het onprofessioneel clubmanagement.
In KBVB en Pro League hebben de rijkste clubs (de G5) te veel macht naar zich toe getrokken en structuren gecreëerd die het voetbal schaden.
Zowel de keuze van het aantal profclubs, de competitievorm en de play-offs zorgen voor een steeds onevenwichtiger competitie in de Jupiler League.
De UEFA en de Champions League verstoren het sportieve evenwicht in Europa door de voetbal productmarkt op te sluiten binnen nationale grenzen na de opening van de spelersmarkt door het Bosman-arrest.
De FIFA blijft de mensenhandel tolereren op een transfermarkt die totaal overbodig en enkel nadelig is voor het voetbal.
De financiering van de jeugdopleiding moet losgekoppeld worden van transfers, en tegelijk het sportieve evenwicht verbeteren.

2020 - 185: De Covid-19 storm doorstaan: liquiditeit en solvabiliteit van Belgische bedrijven

16 november 2020, door Hans Degryse

Op jaarbasis ligt het aantal bedrijfsfaillissementen in 2020 lager dan in de afgelopen vijf jaar.
Een golf van wanbetalingen van leningen, insolvabiliteit en faillissementen van bedrijven wordt echter verwacht eenmaal de ongeziene steunmaatregelen op hun einde lopen.
De focus van de steun moet verschuiven naar duurzame solvabiliteit, waarbij enkel bedrijven en sectoren met post-covid potentieel worden ondersteund.
De solvabiliteit kan o.a. verbeterd worden door over te schakelen van algemene naar gerichte steun, de notionele interestaftrek uit te breiden of door een (Europees) pandemisch aandelenfonds uit te bouwen om risicospreiding tussen sectoren (en landen) mogelijk te maken.
Beleidsmakers moeten een verdere zombificatie van de economie tegengaan door creatieve destructie mogelijk te maken en een ondernemende omgeving te stimuleren.

2020 - 184: De inkomensongelijkheid in sterfte tijdens de COVID-19 crisis in België

14 oktober 2020, door André Decoster, Thomas Minten, Johannes Spinnewijn en Stijn Van Houtven

Er is een sterk verband tussen sterfte en inkomen, zowel tijdens als voor de COVID-19 crisis. Voor mannen tussen 40 en 65 bv., zien we tot 5 keer meer sterfte bij de 10% laagste inkomens, in vergelijking met de 10% hoogste inkomens.
In de bevolkingsgroep ouder dan 65 jaar trof oversterfte tijdens de Corona-pandemie de laagste inkomens harder dan de hoogste inkomens.
De oversterfte is het grootst voor ouderen met de laagste inkomens in de armste gemeentes.
Zelfs in de oudere bevolkingsgroep is de inkomensongelijkheid in sterfte tijdens maart en mei van 2020 vergelijkbaar met andere jaren.
Voor de bevolking onder de 65 jaar is er geen oversterfte tijdens de COVID-19-periode.
De oversterfte was het hoogst bij de bewoners van woonzorgcentra. Maar in deze groep is er geen significante relatie tussen inkomen en sterfte.
Administratieve data zijn onontbeerlijk voor het bestuderen van de ongelijke impact van de COVID-19 crisis, en kunnen ook hun waarde tonen bij het bestrijden ervan.

2020 - 183: De schoolprestaties van kinderen met homoseksuele ouders

8 oktober 2020, door Deni Mazrekaj, Kristof De Witte & Sofie Cabus

Deze studie vergelijkt de schooluitkomsten in het basis- en secundair onderwijs van kinderen met homoseksuele ouders met de schooluitkomsten van kinderen met heteroseksuele ouders.
Eerder onderzoek naar schoolresultaten van kinderen met homoseksuele ouders is gebaseerd op kleine steekproeven.
Het kon niet bepalen of kinderen zijn opgegroeid met homoseksuele ouders of in dit gezin zijn terechtgekomen door echtscheiding.
Wij volgen alle Nederlandse kinderen vanaf de geboorte tot het einde van het basisonderwijs, en ongeveer een derde van de kinderen ook tot het einde van secundair onderwijs.
De resultaten tonen aan dat kinderen met homoseksuele ouders in zowel het basis- als in het secundair onderwijs beter presteren dan kinderen met heteroseksuele ouders.

2020 - 182: De rol van persoonlijkheidskenmerken in de ervaringen van leerlingen tijdens de COVID-19 crisis

7 oktober 2020, door Kristof De Witte & Kaat Iterbeke

We analyseren de invloed van persoonlijkheidskenmerken op de ervaringen en verwachtingen van leerlingen tijdens de COVID-19 crisis en langdurige schoolsluiting.
De Big Five persoonlijkheidskenmerken werden ruim twee maanden voor de COVID-19 crisis gemeten bij 347 leerlingen in 35 Vlaamse middelbare scholen.
Meer dan drie maand na het sluiten van de scholen werden de ervaringen tijdens de crisis en de verwachtingen van de schoolse prestaties bij dezelfde leerlingen gemeten.
De resultaten tonen aan dat nauwgezette en vindingrijke leerlingen een betere perceptie op het familiale, school- en sociaal leven hadden tijdens de crisis en de schoolsluiting.
Maar extraverte leerlingen en leerlingen met een lage emotionele stabiliteit, hebben de crisis en de schoolsluiting ongunstig ervaren.

2020 - 181: De effecten van de COVID-19 crisis en het sluiten van scholen op leerlingprestaties en onderwijsongelijkheid

23 september 2020, door Kristof De Witte & Joana Elisa Maldonado

Het sluiten van de scholen door de COVID-19 crisis leidde tot een sterke verstoring van het onderwijsaanbod met bijhorende vrees voor een afname van leerprestaties en toename van ongelijkheid.
We maken gebruik van de gevalideerde toetsen van Katholiek Onderwijs Vlaanderen (IDP) die aan het einde van het zesde leerjaar afgenomen worden om de verandering in leerwinst en ongelijkheid door de COVID-19 crisis in kaart te brengen.
Door de COVID-19 crisis leden de geanalyseerde groep van leerlingen in 2020 significante leerverliezen, met afnames die het equivalent zijn van een half jaar scholing.
Door de COVID-19 crisis steeg de ongelijkheid in testscores binnen scholen met 17% voor wiskunde en 20% voor Nederlands. Tussen scholen nam de ongelijkheid toe met 7% voor wiskunde en 18% voor Nederlands.
De leerverliezen en toename van de ongelijkheid zijn groter in scholen met meer kwetsbare leerlingen.

2020 - 180: Is het hoger onderwijs echt een melkkoe voor de overheid?

11 september 2020, door Koen Declercq & Erwin Ooghe

De subsidiëring van het hoger onderwijs kost de overheid veel geld.
Maar er zijn ook terugverdieneffecten omdat hoger opgeleiden meer belastingen en sociale bijdragen betalen.
Volgens de OESO zijn deze publieke financiële baten in België ruim vier keer groter dan de subsidiekosten.
Dergelijke hoge verhouding suggereert, verkeerdelijk, dat de gedane investeringen in het hoger onderwijs zich veelvuldig zouden terugverdienen.
In dit Leuvens Economisch Standpunt berekenen we hoeveel extra netto-inkomsten de overheid kan verwachten per extra euro subsidie aan het hoger onderwijs.
Die ‘publieke opbrengstvoet’ ligt eerder in de buurt van één en is dus veel kleiner dan de verhouding van publieke baten en kosten volgens de OESO.

2020 - 179: Zinvol werk: een goedkope oplossing voor de arbeidsmarkt?

11 juni 2020, door Iris Kesternich, Heiner Schumacher, Bettina Siflinger & Stefan Schwarz

Werknemers hechten niet alleen belang aan hun loon, maar ook aan hoe ‘zinvol’ hun job is.
In deze studie onderzoeken we in welke mate een zinvolle job kan helpen mensen te motiveren op de arbeidsmarkt.
Een zinvolle job komt slechts op de zevende plaats in de lijst van jobkenmerken, en is minder belangrijk dan werkzekerheid en een billijk loon.
Mensen zijn niet bereid loon in te leveren in ruil voor een meer zinvolle job. Dit contrasteert sterk met resultaten in vroegere experimenten.
De nadruk leggen op de voordelen van een job voor de samenleving kan de looneisen doen toenemen.
Mensen worden productiever wanneer ze beseffen dat hun werk een belangrijke bijdrage levert aan de samenleving.

2020 - 178: Hoe houden we het openbaar vervoer veilig: een premie voor nietgebruik van het openbaar vervoer

5 juni 2020, door Bruno De Borger & Stef Proost

In het nieuwe normaal is de capaciteit van het openbaar vervoer sterk verminderd.
Zonder beleidsingrepen brengt dit gevaar mee voor bijkomende besmettingen.
Het probleem stelt zich vooral in grote agglomeraties waar openbaar vervoer belangrijk is voor school en woonwerkverkeer.
Telewerken kan de vraag naar vervoer in de spits beperken tot 60%, maar dit is onvoldoende om veilig openbaar vervoer te garanderen.
Er is nood aan een modal-shift naar te voet en e-fiets, en voor langere verplaatsingen naar autovervoer.
Gratis woon-werkabonnementen voor openbaar vervoer zijn een verkeerd prijssignaal; betaal ze uit en laat werknemers betalen per verplaatsing.
Dit is een stap naar betere prijsvorming voor auto en openbaar vervoer, met afschaffing van salariswagens, salaristreinen en salarismetro’s.

2020 - 177: SOCIAALECONOMISCHE KENMERKEN VAN WERKNEMERS EN ZELFSTANDIGEN IN SECTOREN GETROFFEN DOOR DE LOCKDOWN

25 mei 2020, door André Decoster, Wim Van Lancker, Jonas Vanderkelen & Toon Vanheukelom

Niet iedereen wordt even erg getroffen door de inkomensschok van de COVID-19 pandemie.
Data voor analyses wie meer of minder verliest komen pas met vertraging ter beschikking.
In dit LES gebruiken we reeds beschikbare data om een voorlopig beeld te schetsen van de differentiële impact van de schok.
De zwaar getroffen sectoren zijn: horeca, kunst, amusement en recreatie, en detailhandel non-food.
In die sectoren werken meer mensen met een kwetsbaar sociaaleconomisch profiel: jongeren, kortgeschoolden, alleenstaanden, huurders, werknemers die deeltijds werken, en zelfstandigen.
De lange termijn determinanten van houdbare overheidsfinanciën zijn niet veranderd: ontvangsten die de verwachte groei van de primaire uitgaven dekken.
De mensen die in de zwaar getroffen sectoren werken, leven in gezinnen met een hoger armoederisico en met minder financiële reserves om periodes van inkomensdaling te overbruggen.

LES 2020 - 176: HOE FEL BESMET COVID-19 ONZE OVERHEIDSFINANCIËN?

17 april 2020, door André Decoster

De economische schok veroorzaakt door de CORONA-crisis is ongezien, onwezenlijk en dramatisch.
We wagen ons niet aan een voorspelling van de macro-economische gevolgen.
We vertalen gegeven ramingen van de inzinking van de bbp-groei in een impact op de overheidsfinanciën.
Daaruit blijkt dat het tijdelijk karakter van deze crisis en de herneming van de economische groei cruciaal zijn.
Als de groei volgend jaar herneemt, dan is de factuur van steunmaatregelen niet onbetaalbaar.
De lange termijn determinanten van houdbare overheidsfinanciën zijn niet veranderd: ontvangsten die de verwachte groei van de primaire uitgaven dekken.

LES 2019/175: Superslim rekeningrijden voor dummies

21 augustus 2019, door Bruno De Borger & Stef Proost

De fileproblematiek in Vlaanderen is structureel scheefgegroeid.
Rekeningrijden is noch een mirakeloplossing noch een willekeurige belastingverhoging.
Wel is het een efficiënt instrument om de bestaande wegcapaciteit zo goed mogelijk te gebruiken.
Het werkt de files weg zonder de globale kost voor reizigers te verhogen.
Voorbeelden uit het buitenland tonen dat rekeningrijden grote maatschappelijke baten met zich meebrengt.
Helaas ontbreekt het onze politici opnieuw aan moed om de maatregel ook hier in te voeren.

LES 2019/174: De rol van ouders, binnenklasdifferentiatie en leerkrachten in financiële educatie

31 mei 2019, door Kristof De Witte, Joana Elisa Maldonado, Kaat Iterbeke, Boukje Compen, Koen Declercq, Wouter Schelfhout & Geert Van Campenhout

We presenteren de resultaten van een grootschalig experimenteel onderzoek bij 113 Vlaamse scholen en 4342 leerlingen.
Ouderbetrokkenheid, binnenklasdifferentiatie en professionalisering van leerkrachten verhogen de leereffecten van financiële educatie voor specifieke groepen van leerlingen.
Ouderbetrokkenheid verhoogt de leereffecten bij leerlingen met een lage socio-economische status en leerlingen die thuis weinig over fi nanciële onderwerpen spreken.
Gedifferentieerde instructie, met bijkomende instructies voor zwakkere leerlingen, leidt tot hogere leerprestaties bij anderstalige leerlingen. Nederlandstalige leerlingen presteren even goed, ongeacht de mate van instructie.
Professionalisering van leerkrachten helpt om de leerprestaties te verbeteren van specifi eke leerlinggroepen, zoals weinig gemotiveerde leerlingen of leerlingen uit relatief grote klassen.

LES 2019/173: Hoe politieke giften van bedrijven de toewijzing van overheidsopdrachten beïnvloeden

20 mei 2019, door Vítezslav Titl & Benny Geys

Giften van bedrijven aan politieke partijen kunnen leiden tot favoritisme in de toewijzing van overheidsopdrachten.
We linken gegevens over politieke giften aan de toewijzing van regionale overheidsopdrachten in Tsjechië in de periode 2006-2014.
Een bedrijf dat doneert aan partijen in de regionale meerderheid ziet de waarde van zijn overheidsopdrachten in het volgende jaar toenemen.
Strategisch gedrag ten gunste van donorbedrijven uit zich in het gebruik van minder gereguleerde procedures en het beperken van de concurrentie voor specifieke contracten.
Om de invloed op politieke beslissingen te beperken, zijn strengere regels voor bedrijfsgiften – in combinatie met hogere transparantie betreffende deze giften – van belang.

LES 2018/172: Financiële werkprikkels en herverdeling onder Michel I

31 januari 2019, door André Decoster, Toon Vanheukelom & Gerlinde Verbist

De burger heeft meer vertrouwen in het gemeentelijk bestuur dan in de regionale en federale overheid.
Gemeenten nemen ongeveer een derde van alle publieke investeringen voor hun rekening.
De vervennootschappelijking holt de belastbare basis van de aanvullende personenbelasting uit.
Gemeentelijke fusies moeten gestimuleerd worden.
De gouden financieringsregel die geldt in gemeenten kan ook in andere overheidsgeledingen worden overgenomen.

LES 2018/171: In en rond het gemeentehuis: vijf voornemens voor beleidsmakers

4 oktober 2018, door Kristof De Witte & Wim Moesen

De burger heeft meer vertrouwen in het gemeentelijk bestuur dan in de regionale en federale overheid.
Gemeenten nemen ongeveer een derde van alle publieke investeringen voor hun rekening.
De vervennootschappelijking holt de belastbare basis van de aanvullende personenbelasting uit.
Gemeentelijke fusies moeten gestimuleerd worden.
De gouden financieringsregel die geldt in gemeenten kan ook in andere overheidsgeledingen worden overgenomen.

LES 2018/170: Kan een studiebijdrage ons hoger onderwijs billijker en democratischer maken?

27 september, door Erwin Ooghe

De huidige financiering van het hoger onderwijs is niet billijk: voor studenten hoger onderwijs zijn de verwachte private baten groot, voor niet-studenten blijken de (spillover-)effecten eerder klein.
De toegang tot het hoger onderwijs is ook niet echt democratisch: kansarme kinderen slagen er tijdens het plichtonderwijs vaak niet in om zich voldoende voor te bereiden op het hoger onderwijs.
Een studiebijdrage die studenten betalen na hun studies in functie van hun inkomen, maakt de financiering billijker.
Als de opbrengsten daarvan slim geïnvesteerd worden in het basisonderwijs, kan een studiebijdrage echte democratische toegang tot het hoger onderwijs realiseren.

Vorige Standpunten?

Op deze pagina staan enkel de meest recente publicaties. Via de link vindt u de Leuvens Economische Standpunten die verschenen zijn tussen 2014 en 2018.

Lees meer

Contact

Reacties op de Leuvens Economische Standpunten zijn altijd welkom via economics@kuleuven.be.

Schrijf u in

Klik op 'inschrijven' als u voortaan alle Leuvens Economische Standpunten in uw mailbox wenst te ontvangen.

Inschrijven